Yazarlar Random House’a kafa tuttu


ABD’de iki hafta önce başlayıp geçen hafta biten olaylar büyük yayınevlerinin her zaman iyi olmadıklarını, onlara karşı yazarların haklarını savunacak bir örgütün ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Random House‘ın yeni Hydra yayınevinin sözleşmeleri ve olanları takip ettiniz mi?

Random_House_logo

Random House’ın yeni markaları

Random House dijital kitaplar için üç yeni yayınevini 2012 Kasım’ında ilan etmişti. Şubat sonunda fantastik, bilimkurgu markası Hydra, gizem ve macera markası Alibi ve yetişkin eserleri yayınlayacak Flirt’ün sözleşmelerinde bazı aksilikler olduğu internette paylaşıldı. Writer Beware blogunda, Victoria Strauss sözleşmeleri edinmiş ve onlardaki yazarlar için tehlikeli bulduğu bölümleri paylaşmıştı.

RH bu markaları yayınevlerine bağlı olmadan kitap basan yazarlara ulaşmak için kurduğu haberlerde tartışılmıştı. Yazarların beklentisi profesyonel editör ve tasarımcılarla çalışabilmek, Random House’un pazarlama ve halkla ilişkiler yeteneklerinden faydalanmaktı. Ancak Strauss’un paylaştığı sözleşme yazarların beklentilerini karşılamıyordu.

Sözleşmedeki sıkıntılar

Ticaretle uğraşanlar sözleşmelerde yazanları okumaya önem verirler. Çünkü bir kere imza attınız mı, kötü koşullardan, “ben okumadım” diyerek kurtulmanız mümkün değildir. Ne yazık ki Random House’un sözleşmelerinde oldukça fazla kötü nokta vardı.

İlk göze çarpan yazara verilen avans kaldırılmış olduğuydu. Ülkemizde durum pek parlak değil, ama yayıncılıkta daha çok para olan ABD gibi ülkelerde de yazarların eline avans dışında pek para geçmediğinden avansın kaldırılması büyük sorundu.

İkinci problem yazardan editörlük, görseller, satış, pazarlama, halkla ilişkiler başlıklarında para kesilmesiydi. Evet Hydra, Alibi ve Flirt normalde yayınevinin yapması gereken işleri yerine getirmek için yazardan para alacaklardı. Bu internette güvenilmez yayıncıların yaptığı teklifin aynısıydı.

Üçüncü büyük problem ise, sözleşmenin telif hakkı süresince olmasıydı. Sözleşmede sözleşmenin iptaline dair bir hüküm yoktu.

Yazar birlikleri ayaklandı

Bunun sonucunda da yazar birlikleri ayaklandı. SFWA (Amerikan Bilimkurgu Fantastik Yazarları), HWA (Korku Yazarları Birliği), RWA (Amerikan Romans Yazarları) tepki gösterdi. SFWA bu markaları SFWA üyeliği için uygun pazarlar olmadığını ilan etti. Yani bu markalarda kitap çıkartan yazarlar, bu kitaplarını göstererek üyelik için başvuramıyordu.

Devamında yazar birliklerinin gücünü gösteren olaylar yaşandı. Önce RH bir mektupla olanlara cevap vermeye çalıştı. Bu mektup tepkileri yatıştırmadı. Aksine Guardian ve Publishers Weekly gibi prestijli yayınlar olayı ele aldılar.

Tepkiler sonucunda Random House sözleşmeleri değiştirdi ve web sitesinden ilan etti. Bu markalar artık iki farklı yöntem teklif edeceklerdi. En azından yazarların klasik bir sözleşme isteme şansları vardı.

Bize ne anlam ifade ediyor?

Sıradan okuyucu için aslında en önemli fark beğendiğimiz yazarların haklarını alabileceklerini bilmek olacak. Yani bu markalardan kitap aldığınızda paranın hepsi yayınevine gitmeyecek, bir kısmı da yazara ulaşacak. Yazarlar içinse sözleşmelerin hangi maddelerine dikkat edecekleri, bir yayıneviyle anlaşırken nelerin önemli olduğu gibi unutulmaması gereken derseler var.

Belki de en önemlisi yazar birliklerinin önemini ortaya koyması. SFWA’nın beş farklı üyelik seviyesi var. Ancak SFWA’nın karar verici görevlerine kimin geleceğini sadece Aktif Üyeler belirliyor. Onlar da üç uygun kısa öykü satışı, uygun roman satışı ya da yapılmış profesyonel uzun metraj senaryo gerektiriyor. RWA’da Genel Üye olabilmek için editör ya da yazarların işlerinin satın alınmasına karar veren bir işte çalışmıyor olmanız gerekli. Yazarlar dışındakiler için daha farklı üyelik tipleri var. HWA da dört farklı üyelik sunuyor. Aktif Üyeler sadece yazarlar arasından seçiliyor. Bu sayede birliklerin haklarını gerektiğinde yayınevleri ve editörlere karşı koruyabiliyorlar.

Dilerim ileride ülkemizde de bilimkurgu, fantastik ya da korku türlerindeki yazarların haklarını savunmayı amaçlayan bir oluşum meydana gelir. O zamana kadar yazarlar sözleşmelerinizi iyi okuyun.

Bu olaylarla ya da Türkiye’deki durumla ilgili fikirlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.

One thought on “Yazarlar Random House’a kafa tuttu

  1. Türkiye’de çeviri kitaplarda yurtdışında yazara mutlaka avans ödense de, telif kitaplarda yazarlara avans ödemesi pek yerleşik bir uygulama değil. Son dönemlerde tanınan, çok satan isimler yüklü avanslar karşılığında yayınevi değiştirebiliyorlar. Bu avans ödemeleri basın tarafındna okurlara biraz da yanıltıcı bir şekilde “transfer parası” olarak yansıtılıyor.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s