Bilgisayar sanattan anlar mı?


Bilişim teknolojileri gelişiyor. Artık bir çok işi bilgisayarlara yaptırabiliyoruz. Bunların arasına sanat da girecek gibi. Çünkü artık bilgisayarlar sanattan anlamaya başladı.

Shakespeare’ın eserlerinin incelemesini yapan bilgisayar destekli çalışmaları duymuşsunuzdur. Bilgisayarların yazılı olanı incelemesi, örneğin orjinal olduğu iddia edilen bir yazıdaki alıntıları bulması artık sıradan ve kolay bir iş. Halbuki görsel olanı, örneğin bir resmi bilgisayarın anlaması daha zor gözükürdü. Bir bilim insanı, Lawrence Tech Üniversitesi, Sanat ve Bilim Koleji üyesi matematikçi Dr. Lior Shamir bu imkansız gözükeni başarmış. Dr. Shamir bilgisayara resim öğretmiş.

ACM Journal on Computing and Cultural Heritage dergisinde çıkan makalede Dr.Shamir ve Jane A. Tarakhovsky ünlü 34 ressamın 1000 işini kendi geliştirkleri bir programa yüklemiş. Program da bu eserler arasındaki görsel ilişkiyi insan müdehalesi olmadan incelemiş. Şaşırtıcı bir şekilde bilgisayar sanat tarihçileri ile aynı sonuçlara ulaşmış.

Bilgisayar modern resim ile klasik resmi ayırabilmiş. Bu iki ana akımın alt kollarını da bilgisayar programı ortaya çıkartmış. Yani Da Vinci, Raphael ve Michelangelo bir alt gruptayken; Vermeer, Rubens ve Rembrandt başka bir alt grupta gözükmüş. Program Gauguin ile Cézanne’daki benzerliği, sürrealist Salvador Dali, Max Ernst ve Giorgio de Chirico ortak noktaları bulmuş. Eğitimsiz biri modern sanat ile klasik eserleri ayırt edebilir. Belki size bu yaptıkları basit geldi. Ancak program Erken ve Geç dönem Rönesans eserlerini, Mannerism ile Romantizm arasındaki farkları tespit edebilmiş.

Sırada ne var?

Artık yazılımlar geliştikçe, bilgisayarlar güçlendikçe olamaz dediklerimiz bir bir gerçekleşiyor. Sanatçı eğitiminde sanat tarihi önemli bir yer kapsar. Ne de olsa kendinden önce yapılmışları anlamadan, sanatçının yeni eser ortaya koyması zordur. Artık bilgisayarlar sanat eserlerini anlamaya başladıklarına göre sırada yoksa yeni eser ortaya koymaları mı var? Ne dersiniz?

Eğer bu yazıyı ya da güncedeki başka yazıları beğeniyorsanız, bunların olmasını sağlayan tek şeyin sizin beğeniniz olduğunu bilin. Facebook’da, Twitter’da, Google+’da ya da başka bir yerde dostlarınızla bu yazıları paylaşın, TürkçeBKF’ye destek olun.

İlginizi çekebilir:

8 thoughts on “Bilgisayar sanattan anlar mı?

  1. “Sanattan anlamak” ile bin resmi gorsel iliskilere gore gruplandirmak arasinda cok buyuk fark var. Bilgisayarlarin kabiliyetleri neden boyle sansasyonel bicimlerde tarif ediliyor?

    Bir de “insan mudahalesi olmamasi” hakkinda dusundum. Gruplandirma surecinde insan mudahalesi olmamis olabilir ama algoritmanin ayrintilari programcilarin sanat tarihi konusundaki bilgilerine dayaniyor olabilir. Bu temsilin derecesine gore gruplandirmanin insan rehberliginde yapildigi dusunulebilir. Makaleye ve programin gorsel bilgiyi tam olarak nasil nicellestirdigine bakmak lazim sanirim.

    1. Makaleye ulaşamadım, sadece basın bülteni üzerinden hazırladım bu yazıyı. O yüzden algoritmada ne var bilemiyorum.

      Benim kabullerim şunlar:
      Sanat yapabilmek için öncelikle sanattan anlamak gerekir. Geçmiş eserleri, sanatçıları ve yaptıklarını bilmeden, tekniğe hakim olmadan yeni bir eser çıkartmak mümkün değildir.

      Bu açıdan bakınca, bilgisayar programına sanat eserlerini ayırt etmeyi, yani onlardaki baskın özellikleri “görebilmeyi” öğretebilirsek yeni eser ortaya koymasının yolunu açarız gibi geliyor.

      Anladığım kadarıyla program sadece gruplandırma yapmış. O grupların ismini makaleyi hazırlayanlar bulup yazmışlar. İsimsiz olarak gruplandırma yapması bile başlı başına bir iş değil mi?

  2. Tabii ki. Bu bir ilerleme ve basaridir; ancak (bilimkurgu baglaminda ya da degil) bu basariyi takdir etmek ya da bundan sevinc duymak icin yapilan isi “sanattan anlama” olarak karakterize etmemize gerek yok diye dusunuyorum.

    1. Hmms belki “sanattan anlama” kavramında anlaşamıyoruz. Benim burada kullandığım anlam; sanat eserinin içeriğini anlayabilmek. Kesinlikle sanat eserinden etkilenmek, duygulanmak, değer biçmek anlamında kullanmıyorum.

      Bilgisayar işin teknik kısmını iyi ayırt edebilir. Fırçasından, renkleri kullanmasına, kompozisyonundan, anlattığına çözümlemesi zor değil. Ondan sonrası da acaba taklit olamaz mı? Ne dersin?

      1. Etkilenme, duygulanma ve deger bicme olarak kullanmasak, dedigin gibi icerigini anlayabilmek olarak kullansak bile, “anlamak” yanlis terim. Bir kisi, bir sanat eserinin icerigini anladiginda ne yapmis olur? Zor bir soru. Aslinda tam olarak cevaplamamiz da gerekmiyor, cunku kesinlikle *sadece* programin yaptigi isi (nicellestirilmis bilgi araciligiyla benzerlik kurma) yapmiyor.

        Zor soruya bir cevap onerisi de yapayim: gorsel sanatlarda eserin icerigini anlamak icin kavramsal dusunme yetisine sahip olmak gerekli gibi gorunuyor. Mona Lisa’nin kadin oldugunu anlamadan eserin icerigini anlamis sayilmak mumkun degil diye dusunuyorum. Kadin oldugunu anlamak icin de KADIN kavramina sahip olmak, kullanabilmek, vs. gerekiyor. Yani bir zihnin “sanattan anliyor” sayilabilmesi icin cok sayida zihinsel kapasiteye sahip olmasi gerek gibi gozukuyor. Sadece kapasiteler de yeterli degil. Bu kapasitelerin gelistirilmis olmasi (yani kisisel bir tarih) lazim. Neyse, bunlar ayri konular.

        Sozum meclisten disari: basin bultenlerinde ve bilim haberlerinde bilgisayarlarin kapasitelerini sansasyonel terimlerle ifade etmek kesinlikle haberleri daha ilginc hale getiriyor. Ancak uzun vadede zararli oldugunu dusunuyorum, cunku hem toplumu bilgisayarlar hakkinda yaniltiyor, hem de bilgisayar bilimleri ve bilissel bilimler hakkinda yanlis fikirler olusmasina yol aciyor.

  3. Ediz, senin sanatı anlamak için verdiğin kriterler insandan insana değişiyor. O zaman belli kriterlere göre sanat anlaşılamaz demiş olur musun? Bu düşünce bir anda elitist bir yere yuvarlanmaz mı?

    Doğrusu sanatı anlamak için belli kapasitelerin olması gerektiğine eğer o eseri tarihçesi içinde “anlamlandırmak”tan bahsediyorsak katılırım. Ki o noktada da aslında görsel benzerliklerle bu işi çözebilirsin gibi geliyor. Ne de olsa bilgisayar kadın figürlerini belli bir resim kümesinde incelerse dediklerini anlamaz mı?

    Bu arada anlamanın beğenmekten farklı olduğunda hem fikiriz değil mi? Çünkü bana göre sanat eserini beğenmek için anlamak gerekmeyebilir.

    Başlık konusu:
    Evet; sadece bilim haberlerinde değil, tüm haberlerde başlığı en vurucu halinde yazıyorlar. Bu da ne yazık ki bilgi kirliliğinin bir sonucu. Evet, belli bir inanırlılık azalmasına sebep oluyor. Ancak bu da kuşların parlak renkli tüylere sahip olmasından farklı değil belki de. Gidiş bu ve ilgimiz için böyle büyük bir savaş varken sadece gazeteciler ya da PRcılar değil bilim insanları da çarpıcı iş peşinde koşacaklar. http://www.theskepticsguide.org/ Podcastinde geçen hafta bundan konuşmuşlardı. Bana bir çözüm yokmuş gibi geliyor.

    1. Kriter veriyor olma iddiasinda degilim; bilgisayara aceleyle “sanattan anlama” kabiliyetini atfetmeden once dusunmemizin faydali olacagina inandigim fikirleri dile getiriyorum sadece. Kavramsal dusunme yetisi ve bunun gelistirilmis hali dil araciligiyla iletisim kurabilen butun insanlarin sahip oldugu bir kabiliyet, o yuzden elitist bir yere yuvarlanmaz.

      Kesin olarak bildigimiz tek sey programin resimlerdeki gorsel bilgiyi nicellestirerek gruplama yaptigi ve bu gruplamanin sanat tarihcilerinin yaptigi gruplamayla ortusuyor oldugu. Bu kadar. Bunun otesinde bir sey soyleyebilmek icin oncesinde ciddi ampirik ve kavramsal sorularla cebellesmek lazim.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s