eKitap, kütüphaneler ve DRM


Gene ekitaplarla ilgili ve yayınevlerinin nasıl saçmaladığını anlatan bir yazı okuyacaksınız. Eğer bu konudan sıkıldıysanız kusura bakmayın ve bunu atlayın derim. Yok gelecekte kitaba nasıl ulaşacağınız sizin için önemliyse, değişimin neresinde duracağınızı bilemiyorsanız devam etmenizi tavsiye ederim çünkü anlatacaklarım gelecek için benden bir uyarı.

Geçen hafta HarperCollins kütüphanelere verdiği ekitapların 26 kez okuyucuya verildikten sonra lisanslarının iptal olacağını açıkladı. LibraryJournal.com’dan Josh Hadro’nun haberinde ekitapları kütüphanelere dağıtan OverDrive’ın CEO’su Steve Potash açıklamasında bazı yayınevlerinin isteği ile böyle bir değişikliğe gittiklerini söylemişti. Bunun üzerine de ortalık karıştı. Pek bizim buralarda duyulmasa da kütüphaneciler bu değişikliğe karşı seslerini yükselttiler. Onlara destek BoingBoing.net‘ten Cory Doctorow‘dan geldi. Doctorow da bunun üzerine yazısında DRM‘li kitap alınmamasını tavsiye etti. Çünkü DRM sahibinin elinizdeki hakları ne zaman alacağı belli değil. Bu aslında sitede daha önce ekitap KDVsi üzerine yazdıklarımla da uyumlu. Ne yazık ki yayınevleri kütüphaneye sattıkları kitaplar için bir dağıtım sınırı koymazken, koyamazken ekitaplar için böyle bir sınır koymaya cüret edebiliyorlar. Hepsi yasal olan bu kitap dağıtımında eğer şirketlere izin verir ve eksik ürün almayı kabul edersek başımıza gelecekler ortada.

Türkiye’deki durum???

Peki Türkiye’deki durum ne? Bir kaç sitede yaptığım araştırmada ekitap dağıtan bir kaç üniversite kütüphanesi dışında yer bulamadım. Şimdilik ekitap satan İdefix gibi firmalar müşteriyi başarısız ekitap teknolojisiyle söğüşlemeye çalıştıkları için belki kimsenin aklına gelmedi. Ancak on yıl sonra basılı kitabın pahalanacağı, ekitabın standart olacağı bir dünyada bizler kütüphanelerden nasıl kitap alacağız?

İlkokulda yazlarımı kütüphanede geçirirdim. Annem beni kütüphaneye bırakırdı, taşıyabildiğim kadar kitabı alır eve gider okurdum. Bir yaz çok kitap okuduğum için bana kitap bile hediye etmişti İl Milli Eğitim Müdürlüğü. Gelecekte çocuğumun da kitap okumak için kütüphaneye gidebilmesini istiyorum, dijital kitapların dağıtımı daha kolay olacağı ve mekan sorunu olmayacağı için küçük odalarda her ilçede hizmet veren devasa arşivleriyle kütüphaneler hayal ediyorum. Okulların hangi ilde, hangi köyde olurlarsa olsunlar o büyük arşive kolaylıkla ulaşabildiği bir gelecek hayal ediyorum. Böyle bir gelecek DRMle, yayınevlerinin müşteriyi soyguncu gören zihniyetiyle mümkün değil.

başkalarının hatalarını tekrarlamak zorunda değiliz

Türkiye’de geride kalmanın getirdiği bir avantajımız var, başkalarının hatalarını tekrarlamak zorunda değiliz. Yayınevleri müşterilerine kaçakçı muamelesi yapmazsa gelecek hepimiz için daha iyi olacak. Siz ne dersiniz? Arabasıyla bilgisayarına yüklediği devasa arşiviyle dağ başındaki köylere bile kitap götüren kütüphaneci mi istersiniz yoksa ıssız kütüphaneler mi?

eKitap üzerine yazdıklarım:

6 thoughts on “eKitap, kütüphaneler ve DRM

  1. Böyle durumlarda bir tek opsiyon var: Korsan. Normal şartlarda desteklemeyeceğim bir şey olmasına rağmen, bana SATIN ALDIĞIM bir şeyi nasıl kullanacağımı söyleyen satıcılara uyuz olurum. Parasını verdiysem, istediğim şeyi yaparım arkadaş.
    Ayrıca çok basit bir biçimde, daha önceden basılmış kitabını aldığım her şeyin e-kitabına da sahip olmak gibi bir hakkım olduğunu düşünüyorum. Neticede e-kitabı hazırlamak, eğer DRM’le uğraşmıyorsanız, ZATEN BASIM TEKNİĞİNİN BİR PARÇASI. Matbaaya gönderilen dosyayı, azıcık parlatıp (en fazla yarım saatlik iş), müşteriye veriyorsun. Nesi var bunun? Hiç…
    Ödünç verilen kitap, daha sonra satış getirir. Net bir durumdur bu. Ben bir arkadaşımdan ödünç alıp okuduğum kitabı beğenirsem, büyük ihtimalle kütüphanemde olsun diye alırım, hatta yazarın diğer kitaplarını da takip etmeye başlarım. Basit bir mantık bu, nesini anlamıyorlar, onu anlamıyorum.

  2. Yazıda yer verdiğiniz sorunlar elbette önemli ve üzerlerinde tartışılmaya değer. Ancak, ben en azından şimdilik bunları bir kenara bırakmayı ve İngilizce de olsa binlerce bedava ebook’a ulaşılabilecek bildiğim yasal sitelerin listesini veriyorum:

    http://www.gigapedia.org
    http://www.avaxhome.ws
    http://www.xpressionsz.com

    Daha üç dört site daha var, eğer ilgilenirseniz onların da adreslerini hatırlayıp ya da bulup, buraya yazabilirim.

    Selamlar,

  3. Bana kalırsa bizimkiler bazı şeylerin hala farkında değil. Idefix dışında e-kitap ile ilgili ciddi bir çalışma göremedim ne yazık ki. Ben başından beri e-kitap olayını da ne yazık ki çok fazla tasvip eden kesimlerden değilim. Olsun tabi, bunu sevenler de var. Senin bahsettiğin gibi çok daha fazla kesime ulaşma ve çok daha rahat bir şekilde aranılan bilgiyi elde etme durumu var. Bu kolaycılık bir bakıma makul, diğer yandan da fazla basit.

    Konuya dönersek, iş internet üzerinden ve basımsız bir şekilde olunca kimin ne yapacağı kestirilemiyor. Verdiğin örnek ile de bu dediğim bariz şekilde kanıtlanmış oluyor. Resmin geneline bakarsak bunun daha da ileriye gitmesi işten bile değil. Herhalde e-kitap sektöründe oluşacak korsancılığın çok daha büyük çaplarda olacağına inanıyorlar. Ya da e-kitabı alan bir kişinin, sürüyle arkadaşına kitabı bedavaya -yerinden bile kalkmadan- göndereceği düşüncesi içerisindeler.

    E-kitap teknolojisinin tam olarak nasıl çalıştığını ve bu dediğim güvenliğin ne şekilde sağlandığını bilmiyorum. Dediğim gibi bir durum varsa, yani sadece bir kişinin alıp istediği arkadaşına sadece bir mail yoluyla gönderilebiliyorsa- sorun oluşması kaçınılmaz geliyor bana.

    Her zaman ki gibi basılı mecrayı bu bakımdan tercih ediyorum. Hem güvenli, hem de tekrar senden alma gibi bir durumları yok.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s